Als de jeugdrechter Nicolas Verzele in 2005 naar het internaat van Don Bosco in Sint-Pieters-Woluwe stuurt, is de hoop dat de regelmaat hem deugd zal doen. De 14-jarige jongen heeft door zijn problematische thuissituatie al een lang parcours in de jeugdzorg achter de rug. Luk Delft, pater bij de salesianen van Don Bosco, wordt verantwoordelijk voor hem. Het is een machtspositie die de man nooit had mogen bekleden, want tot 2007 misbruikt hij Verzele seksueel.

Als een leerlingenbegeleider naar de salesianen stapt en vraagtekens bij hun band plaatst, krijgt ze het deksel op de neus. Ze wordt gevraagd om te zwijgen.

De salesianen weten op dat moment ook al dat Delft gevaarlijk is voor minderjarigen. In 2001 geeft hij toe dat hij twee leerlingen van Don Bosco in Sint-Denijs-Westrem misbruikt heeft. Hun ouders wordt beloofd dat hij nooit meer met jongeren zal werken en dat het dus niet nodig is om klacht in te dienen, maar een jaar later gaat hij al in Sint-Pieters-Woluwe aan de slag. “Ik heb pas later ingezien hoe fout het was. Op dat moment was alles beter dan thuis zijn”, vertelt Verzele.

Zonder toezicht

In 2012 wordt Delft tot 18 maanden cel met uitstel veroordeeld voor het misbruik in Sint-Denijs-Westrem. Hij krijgt een verbod om nog met kinderen te werken. Toch trekt hij een jaar later naar de Centraal-Afrikaanse Republiek. Voor de katholieke organisatie gaat hij er aan de slag in een vluchtelingenkamp. Hij werkt er zonder toezicht in twee scholen en een internaat waar 2.500 kinderen komen. In 2019 komt hij opnieuw in het nieuws als de Amerikaanse nieuwszender CNN een reportage brengt waarin een jongen uit het kamp hem van verkrachting beschuldigt.

“De salesianen zijn voor mij de grootste daders omdat ze op de hoogte waren en alles toelieten. Ze staan zogezegd voor de bescherming van jongeren en ze hebben me aan een pedofiel gegeven”, zegt Verzele.

De woede over de manier waarop plegers van misbruik een hand boven het hoofd gehouden werd, loopt als een rode draad door Brief aan de paus. Veel slachtoffers die in de documentaire aan bod komen, hekelen de manier waarop de kerk ook vandaag met het misbruik omgaat. “Bestaat er nu echt iets als een meldingsplicht?”, vraagt salesiaan Carlo Loots zich in de uitzending af als hij in het parlement op de rooster gelegd wordt. Dat zoiets ook moreel zonder juridische dwang de logische keuze is, lijkt hem niet te dagen.

“Hoe komt het dat de kerk honderdduizenden plegers van seksueel kindermisbruik verzameld heeft en dat zo goed geheimhield?”, zegt kinderpsychiater Peter Adriaenssens. Naast het schuldig verzuim staat de VRT Canvas-documentaire ook stil bij het werk van de parlementaire onderzoekscommissie. Die raadde bijvoorbeeld aan om een commissaris voor grensoverschrijdend gedrag op minderjarigen en kwetsbare personen aan te duiden, maar dat is nog altijd niet gebeurd. Ook op een nieuw expertisecentrum is het wachten.

Nieuw verbond

Verzele zette inmiddels zijn schouders onder het nieuwe slachtofferverbond Mavek. In een petitie vraagt de groep om een onafhankelijke ombudsman die als neutraal aanspreekpunt kan dienen. Daarnaast moet de politiek werk maken van een wettelijk slachtofferstatuut en een herstelfonds dat gefinancierd wordt door de kerk. Adriaenssens zegt dat een correcte vergoeding tussen 200.000 en 600.000 euro ligt, maar dat geld is er nog altijd niet. “De overheid duwt slachtoffers nog dieper in de put omdat het zo lang duurt om hulp te krijgen”, zegt Verzele.