|
Bericht 61 - Klacht overleggroep
slachtoffers-kerk tegen de VRT, te behandelen voor de Raad van
Journalistiek op 1 april 2026 om 12h, inhoud van de klacht,
ondersteund door Leo Neels. Terug naar www.operatiekelk.be
RAAD VOOR
DE JOURNALISTIEK 24 december 2025
Mijnheer de Secretaris-generaal, In mijn hoedanigheid van woordvoerder van de feitelijke vereniging “Overleggroep slachtoffers-kerk” – en zelf slachtoffer van seksueel misbruik binnen de kerk zijnde - (zie oa de website www.operatiekelk.be, bericht 38 ), en namens de “Overleggroep slachtoffers-kerk”, met als maatschappelijke zetel op het adres Jeuksestraat 16 in 3891 Borloo (telefoonnr. 0487 33 55 52) heb ik de eer klacht neer te leggen tegen het televisiejournaal (19u) van 08/11/2025 en de uitzending van DE AFSPRAAK van 10 november 2025, beide van VRT (VRT 1 resp. Canvas) betreffende het pausbezoek van de 15 slachtoffers van seksueel misbruik in de kerk.
Vooreerst is het belangrijk om te begrijpen de groep van 15
slachtoffers, die het pausbezoek kon doen, de representatie was van àlle
slachtoffers van seksueel misbruik in de kerk in België. Om die reden was
natuurlijk goed overleg gepleegd met de groep en de achterban, om te komen
tot één gedragen standpunt en toon van het bezoek. Ik beschrijf, vervolgens, de wel zéér bijzondere omstandigheden waarin dit “nieuwsitem” (VRTNieuws 8 nov.) en het item in DE AFSPRAAK (Canvas, 10 nov.) tot stand kwam. Aan slachtofferzijde was voor het pausbezoek een groep samengesteld van 15 personen, en werd gestreefd naar overeenstemming over de toon waarop het gesprek zou worden gevoerd en de boodschappen. De groep werd geleid door mevr. Lieve Brouwers, en het was bekend dat er na het pausbezoek een evaluatie zou zijn en persmededelingen namens de groep door mevr. Brouwers. Ik vernam, na de eerder genoemde uitzendingen, van de VRT dat de genoemde redactionele items werden voorbereid door de nieuwsredactie, doch ten behoeve van het interne Productiehuis “VRT Studio’s”. Zo staat het in een mail die ik ontving van de producer van “VRT Studio’s” op 16 november, mevr. Ilse Maesen: “Het klopt inderdaad dat wij bij VRT werken aan een programma over misbruik in de kerk. Dit is een opvolger van Godvergeten, maar dan in de letterlijke zin van het woord: we volgen op wat er in België rond dit thema is gebeurd sinds Godvergeten. Het programma is eenmalig een geeft een overzicht van de werkzaamheden van de POC, het bezoek van de paus aan België, het recente pausbezoek, de afronding van Operatie Kelk, de stappen die de kerk zelf heeft gezet intussen, enzovoort.” Op 5 december wees de “nieuwsombudsvrouw VRT”, mevr. Judith Verstraete, mijn klacht en verzoek ivm de nieuwsuitzending af, en bevestigde ze me als volgt:
Mijn klacht betreft nochtans wel degelijk een nieuwsitem en een item in De Afspraak, die beide programma’s zijn van de Nieuwdienst en ongetwijfeld vallen onder de regels inzake journalistieke deontologie.
Blijkbaar verkiest de openbare omroep opnieuw dit pad met
het oogmerk om aan de journalistieke deontologie te ontsnappen. Zie
hierover de kritiek op de website
www.operatiekelk.be .
Deze is
speciaal naar aanleiding van Godvergeten opgezet, en bevat zzer veel
aanvullende informatie. Vele slachtoffers (van juridisch verjaard misbruik) zijn toe door de kerk, en de Stichting Dignity die de kerk daarvoor had opgericht, ontvangen, gehoord, erkend als slachtoffer, en van een schadevergoeding voorzien. Zo was het besluit van de Kamer en de kerk heeft dat, tot grote tevredenheid van de meeste slachtoffers, strikt uitgeoverd, en doet dat vandaag trouwens nog. In de serie-Godvergeten werd dit totaal genegeerd. Op mijn website www.operatiekelk.be komen verschillende actoren en observatoren aan het woord, die genegeerd waren bij “Godvergeten”; de website bevat ook een weergave van alle hoorzittingen van magistraten in de parlementaire onderzoekscommissie. Er is nog geen eindverslag van deze onderzoekscommissie van de Kamer. Ik verwijs in dit verband ook naar meerdere andere documenten, die ik in de bijlage van deze brief toevoeg.
Mijn klacht betreft de beide items in deze programma’s van de Nieuwsdienst, die ongetwijfeld onder de Code van de Raad voor de Journalistiek vallen, en onder de deontologische regels van de openbare omroep. De nieuwsuitzending van 08/11/2025 Deze uitzending is te zien op: https://www.youtube.com/watch? In de uitzending werden twee slachtoffers opgewacht bij buitenkomst na het pausbezoek.
Dat leidde tot een interview met twee personen, onder het
mom dat “de andere slachtoffers, waaronder de delegatieleidster Lieve
Brouwers het verdere programma aan het afwerken zijn”. Mevrouw Libert was
nochtans goed op de hoogte van wie de delegatie leidde, en isoleerde
bewust twee àndere personen met hùn eigen verhaal, dat niét in de
delegatie was afgesproken. Opnieuw selectief dus en eenzijdig, en een
partijdige verslaggeving en opiniëring van “het pausbezoek”. Dhr. Van Sumere besprak de overhandiging van een brief aan de paus, met de eis van ontslag van aartsbisschop Terlinden. De delegatieleidster, mevr. Brouwers, heeft in het tijdschrift Otheo van 05/12/2025 volgende verduidelijking gegeven over het incident waarbij een brief afgegeven werd aan de paus waarin om het ontslag van aartsbisschop Terlinden werd gevraagd: “Dat veroorzaakte een schok op het einde van onze ontmoeting. Niet iedereen was ervan op de hoogte, ook ik niet. De vertaler wist even niet wat er gebeurde.”Na haar thuiskomst en op m’n vraag of hier sprake was van een opzet en voorbereiding verwees mevr. Brouwers naar de TV-ploeg die duidelijk enkele slachtoffers in al hun doen en laten volgde. Mevr. Brouwers nam hierover zelf telefonisch contact met de journaliste, Machteld Libert, om toelichting bij deze gang van zaken. Hoewel ze goed wist dat ze sprak met de delegatieleidster van het pausbezoek, verbrak mevr. Machteld Libert de telefoonverbinding.Zelf heb ik, als reactie op de melding van een publiek bekend slachtoffer dat hij vrijdag 14/11/2025 geïnterviewd was voor de sequel Godvergeten, de volgende stappen gezet:- Op vrijdag 14/11/2025 verspreid ik een Opinie die op 12/11/2025 verscheen in Tertio naar een brede groep van correspondenten mbt Operatie kelk, oa de VRT, zie http://operatiekelk.be/#Bericht%2056. - Op zaterdag 15/11/2025 (17h 38) mail ik naar Ilse Maesen, producer bij de BRT met de vraag of de VRT werkt aan sequel over Godvergeten. - Op zondag 16/11/2025 (9h45) krijg ik een mail van Ilse Maesen, producer bij de VRT met de hierboven aangehaalde bevestiging van een VRT-sequel van Godvergeten.
- Op zondag 16/11/2025 (10h 44) Antwoorden we aan Ilse Maesen dat haar
antwoord geen duidelijkheid biedt over essentiele vragen en dat we klacht
zullen neerleggen bij de nieuwsombudsdient van de VRT. - Op zondag 16/11/2025 (17h57), komt zowel de VRT en Belga met de mededeling dat de VRT werkt aan vervolg op de reeks ‘Godvergeten’ over misbruik in de kerk : zie https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/11/16/ven HLN, die enkel Belga als bron vermeld: https://www.hln.be/tv/vrt-werk Het was immers voor de Overleggroep slachtoffers-kerk van belang dat er nog voor de evaluatiebijeenkomst van 17 november van de 15 personen die deelnamen aan het pausbezoek, duidelijkheid zou bestaan over de doorkruising van die evaluatie door een deel van de groep – in werkelijkheid hun boycot van het bezoek, en de manifeste collusie met de nieuws- en afspraak-redactie van de VRT. Mevrouw Libert beschikte hierover over voorkennis dat dit zou gebeuren en door wie: het is géén toeval dat ze déze man sprak; ze was ook op de hoogte van de omstandigheid dat dit initiatief niét werd gedeeld door de voltallige delegatie. Indien zou worden aangevoerd dat ze dit niet wist, moet opgemerkt worden dat het tot de gewone nieuwsgaring hoort om zich te voorzien van àlle beschikbare informatie. Dat gebeurde niét. Hiermee werd het verslag van het pausbezoek quasi herleid tot de afgifte van de fameuze brief, die niét in en door de delegatie was goedgekeurd. De delegatie moest immers niet handelen volgens de inzichten van sommigen, want zij representeerde in Rome en bij de paus de totaliteit van de Belgische slachtoffers en niét deze enkelingen. Minstens had dus mevr. Brouwers, als delegatieleidster, deze onvolledige informatie moeten kunnen aanvullen; dat gebeurde niét, wetens en willens niét. Het nieuwsitem moest voldoen aan andere eisen dan journalistiek of deontologische, namelijk deze van de makers van Godvergeten… Ook de volgende gesprekspartner was immers een dissident ten opzichte van wat was afgesproken in de groep. Dhr. Jan Puype sprak over zijn financiële vraag om extra schadevergoeding, en om een rechtstreekse tussenkomst van de paus tegenover de Belgische bisschoppen – ook een persoonlijk standpunt. In woord en lichaamstaal werd deze informatie ondersteund door Machteld Libert. Ze liet na om een volledig verslag te doen van het bezoek op basis van wat, zoals zij goed wist, in de groep van 15 was afgesproken. Daardoor werd de groep ten opzichte van de grote groep slachtoffers die zij in Rome vertegenwoordigen, voor schut gezet, net zoals delegatieleidster Lieve Brouwers. Mevr. Lieve Brouwers heeft, anders dan bvb. Dhr. Van Sumere, het vollédige geplande programma van het pausbezoek gevolgd, en is op is geen enkel moment journalistiek aangesproken, hoewel Mevr. Libert haar ontmoet heeft. Dit kon niet anders dan leiden tot onvolledige en eenzijdige berichtgeving. Nochtans ging het om een informatief nieuwsitem, gemaakt door een beroepsjournaliste. Dat het ook moest dienstig zijn voor een produktieprogramma dat zonder journalistieke ethiek werkt, doet daaraan geen afbreuk – integendeel ! Journalistiek werd ook het verblijf in het Belgische college eenzijdig behandeld. Iedereen wist dat dit verblijf was aangeboden aan de groep en dat dit geheel te goeder trouw door delegatieleidster Lieve Brouwers was voorgesteld. Wel had het gebouw inmiddels een andere eigenaar gekregen. De leden van de groep waren overigens al dan niet vrij om daar te verblijven of elders, en ze waren ervan op de hoogte dat dit een kerkelijk gebouw was met een verleden als klooster. De centrale figuur in dit “nieuwsitem” is opnieuw Jan Puype, de persoon die het ganse pausbezoek door TV-camera’s van de VRT werd gevolgd. Hij liet zich zeer negatief uit over de verblijfplaats, alsof de ‘organisatoren’ dit bewust als een provocatie bedoeld hadden. Ook een ander slachtoffer mocht zich hierover uitlaten voor een ‘toevallig aanwezige’ TV-camera van de VRT. Maar opnieuw werd mevr. Brouwers, waarvan iedereen wist dat zij had ingestaan voor de terbeschikkingstelling van een gratis verblijfplaats, bewust niét aan het woord gelaten – net zo min als andere leden van de delegatie die zich hierover niét bekloegen. De Afspraak van 10/11/2025 Dit item is te zien op: https://www.vrt.be/vrtnws/ Opnieuw werd, nog het pausbezoek van de delegatie was geëindigd, uitsluitend dhr. Van Sumere uitgenodigd, en werd mevr. Brouwers, als verantwoordelijke van het pausbezoek en delegatieleidster genegeerd. Het groepsbezoek was in Rome nog zonder meer bezig. Maar mevr. Libert was met dhr. Van Sumere al teruggereisd naar België om er snel in De Afspraak en enkel met hem plaats te nemen. Hij vertelde er, na zijn persoonlijke situatie, ook weer een quasi-individueel element, dat in het geheel geen deel uitmaakte van de afspraken in de delegatie: zijn eis om een schadevergoeding te bekomen van 1 mio€. Mevr. Machteld Libert, die eerder al het onvolledig en daardoor tendentieus nieuwsitem uit Rome had verzorgd, viel ook hier volledig uit haar journalistieke rol, en stelde zich op als partizaan van dhr. Van Sumere. Ze wist nochtans goed dat het bezoek van de delegatie nog bezig was en dat er, na de terugkeer uit Rome na afronding van het groepsbezoek, nog een evaluatie van de groep zou zijn en perscontacten door de delegatieleidster mevr; Lieve Brouwers.
Besluit:
in m’n klacht bij de nieuwombudsman/vrouw argumenteerde ik dat het wel
degelijk een ‘nieuwsitem betrof, zowel in het journaal van 19h op
08/11/2025 als in De Afspraak van 10/11/2025. Vandaar ook deze klacht bij de Raad voor de Journalistiek, die ik verder als volgt motiveer. INZAKE HET NIEUWS: HFDST I WAARHEIDSGETROUWHEID: - Inbreuk op de plicht van waarheidsgetrouwheid (art. 1) en van waarachtigheid (art. 2) : bewuste selectie van de personen die aan het woord komen, bewust weglaten van de verantwoordelijke van het bezoek, bewust gedeeltelijke voorstelling van zaken en tendentieuze“nieuwscreatie” met selectie van afwijkende standpunten, en negatie van de standpunten die door de delegatie waren afgesproken names àlle Belgische slachtoffers; - Schending van art. 3 door verdraaiing van essentiële informatie (art. 3) o i.c. zelfs door het “regisseren” van feiten die in het geheel van het bezoek georganiseerd werden achter de rug van de groep, achter de rug van de verantwoordelijken, én in afwijking van wat was afgesproken: § bezoek aan en kritiek op de huisvesting, § afgifte van “brief” aan de paus, § vraag om aftreden Mr. Terlinden, § vraag van schadevergoeding van 1 mio EUR per persoon - Schending art. 6 : uiteraard was er geen wederhoor, en mijn verzoeken tot weigering van wederwoord en loyale rechtzetting werden afgewezen, … sterker nog: dit gebeurde onder het mom dat de Nieuwsredactie blijkbaar had gewerkt op instructie van “VRT-Studios”… terwijl het toch eenvoudig gaat om een nieuwsitem en een item uit De Afspraak. Beide zijn uitzendingen onder de redactionele verantwoordelijkheid van de journalistieke redactie, en beide items zijn gemaakt door een nieuwsjournaliste. Hfdst II ONAFHANKELIJKHEID EN ONPARTIJDIGHEID, TRANSPARANTIE - Schending art. 8/9/10 : de journaliste en de redactie handelden niét verantwoordelijk, niet onafhankelijk én met belangenvermenging. De journaliste gedroeg zich als “embedded journalist” van énkele personen die geïsoleerd handelen, met het oog om een item te maken voor een niet-redactioneel programma buiten de redactie van de nieuwsdienst. Ze werkte derhalve, voor een item in het Nieuws én een item in De Afspraak, volgens de productionele richtlijnen van anderen, met name de Godvergeten-équipe. De eerder vermelde mail van de Nieuwsombudsvrouw, bevstigde dat. Zoals hoger vermeld, was Godvergeten destijds een onvolledig en selectief programma dat slechts een selectie groep van ontevreden misbruikslachtoffers aan het woord liet, en ook de overeenstemming tussen het parlement en de kerk over de slachtofferbejegening, en de integrale uitvoering daarvan door de kerk, negeerde. - Dit is uitstekend gedocumenteerd, zoals boven toegelicht en in de Bijlagen. - Schending art. 11-12: de nieuwsdienst en de redactrice hebben aan het nieuws vreemde opdrachten aanvaard van derden, met name het intern produktiehuis van de VRT, dat bewust BUITEN de zgn. “redactionele onafhankelijkheid” georganiseerd is. Daardoor werd hun/haar onafhankelijkheid in het gedrang gebracht. Mevr. Libert was niét transparant over haar precieze opdracht, aanpak en werkwijze, die goed op voorhand geregisseerd werden, omdat ze moesten passen in de sequel Godvergeten. Schaamteloos werden ze als redactioneel item in het Nieuws en De Afspraak gebracht. Hfdst III: FAIR PLAY - Schending art. 15: de journaliste gebruikte deloyale methodes om haar informatie te verkrijgen. Ze beperkt haar blik tot de vooraf beraamde elementen, waarvan ze wist dat deze achter de rug van de groep tot stand kwamen en niét de instemming genoten van de gehele groep, die een delegatie was die àlle slachtoffers van misbruik in de kerk representeerde, en niét enkele radicale individuen. Ze moet zich in Rome werkelijk hebben ingespannen om mevr. Brouwers mét microfoon en camera te ontwijken: noch tijdens het bezoek noch nadien is ze aan het woord gelaten of uitgenodigd in Nieuws of De Afspraak. - Schending art. 21: de journaliste heeft uitsluitend geageerd op basis van vooraf gemaakte afspraken met selecte bronnen die haar onafhankelijkheid in het gedrang brachten, waardoor er geen volledig of professioneel verslag van het pausbezoek van de integrale delegatie tot stand kon komen. HFDST IV: SCHENDING RESPECT MENSELIJKE WAARDIGHEID - Schending art. 22: er is geen rekening houden met de rechten van eenieder die in de berichtgeving voorkomt, nl. de grote meerderheid van de leden van de groep die hier niet bij betrokken zijn en die trouwens nog in Rome waren… terwijl het toch ging over “het” pausbezoek van de delegatie van 15 slachtoffers van seksueel misbruik, die in naam van àlle Belgische slachtoffers optraden; - Schending art. 23: totaal gebrek aan omzichtige omgang met slachtoffers van criminaliteit, m.n. de 12 andere leden van de groep die deelnamen aan het bezoek én de groepsleiding. INZAKE DE AFSPRAAK: AL DEZELFDE INBREUKEN KUNNEN VERMELD WORDEN VOOR , IN HET BIJZONDER DOOR : - Wat betreft dé “afgevaardigde” van “dé” slachtoffers: dit was een quasi-eenmans- minstens een minderheidsactie, die niét de groep representeerde, het was doorgestoken kaart. De man acteerde niét namens de groep of met diens goedkeuring, en dit was al bekend voor het vertrek. Het was geen toeval dat hij in direct contact was met de Godvergeten-makers en zou zorgen voor de sensatie van de sequel namens een minderheid van de delegatie. De sequel moest immers ook passen in de selectiviteit van de aanvankelijke “grote” Godvergeten-reportages. - De eis tot afzetting van de aarstsbisschop als referentiepersoon, zowel als de exorbitante financiële eis zijn standpunten van een zeer kleine minderheid, die géén deel uitmaakten van de afspraken van de delegatie van 15 personen die naar Rome reisden. Er was géén berichtgeving, geen énkele, noch debat of stem over de standpunten van de delegatie. - Ook de journaliste, Machteld Libert nam aan het gesprek deel als partizaan, als medestaander, van deze man, gehéél eenzijdig in lijn met ZIJN verhaal, zonder énige onafhankelijkheid - goed wetend dat de meerderheid van de groep en de verantwoordelijke nog in Rome waren en er wel degelijk anders over denken…, maar dat zijn visies niet “passen” in de sequel Godvergeten. - Terwijl het moet gaan om een journalistiek correct redactioneel verantwoordelijk en deontologisch conform nieuwsitem in het debatprogramma De Afspraak, ging het in werkelijkheid om een beschamend toneelstuk , in strijd met de waarheid en met totale respectloosheid voor het serene gedrag van de meerderheid van de groep… - Er werd geheel aan voorbij gegaan dat het bezoek nog gaande was in Rome, en dat de kleine delegatie van 15 personen het geheel van de slachtoffers representeerde. De meerderheid daarvan was het niét eens met de opinies die de man, en ook mevr. Libert verdedigden.
Door dit geheel werden de Vlaamse publieke opinie in haar
geheel, maar ook al de slachtoffers namens wie de delegatie de paus kon
spreken, genegeerd en geschoffeerd in strijd met de basale eisen van
behoorlijke journalistiek en journalistieke deontologie. JAN HERTOGEN, In mijn hoedanigheid van woordvoerder van de Overleggroep slachtoffers-kerk (zie oa de website www.operatiekelk.be, bericht 38 ) en namens de OVERLEGGROEP SLACHTOFFERS-KERK, Jan
Hertogen LIJST VAN BIJLAGEN 1. In de website www.operatiekelk.be zijn chronologisch 57 berichten opgenomen vanaf de uitzending Godvergeten met reacties op de negatie en uitsluiting van de iinformatie over opvang van de slachtoffers door de kerk en van de Overleggroep slachtoffer-kerk; 2. Brief van Lieve Brouwers aan De Standaard van 05/01/2023, zie https://www.standaard.be/opinies/brief-en hernomen op de site operatiekelk.be: http://operatiekelk.be/ 3. Getuigenis Jan Hertogen voor de parlementaire onderzoekscommissie Operatie Kelk van 27/11/2023, met ondermeer ontstaan, werking en resultaten van de Overleggroep slachtoffers-kerk, zie http://operatiekelk.be/ 4. De transcriptie van wat naar voor gebracht werd gepubliceerd op de site van de Kamer: https://www.dekamer.be/flwb/ 5. Statement uit het getuigenis van Schildermans, regisseur van de serie Godvergeten, mbt de exlusiviteit van ‘ontevredenen’ en de uitsluiting van alle anderen: in bijlage.
6. Opinie Leo Neels mbt Godvergeten: http://operatiekelk.be/doc/Leo-Neels.pdf |